یوز – یوز پلنگ – چیتا

Order: Carnivora
Family: Felidae
Genus: Acinonyx
Species: Jubatus
یوز از خانواده گربه سانان بزرگ می باشد از دیگر اعضا این خانواده مثل شیر و ببر و پلنگ به این علت که بخاطر ساختار فیزیکی دهان و حنجره امکان غرش و نعره کشیدن را ندارد جدا می شود. این گربه سریعترین دونده می باشد با سرعتی در حدود 120 کیلومتر در ساعت و صفر تا صد کمتر از4 ثانیه دارد ، البته او فقط 10 ثانیه می تواند با این سرعت بدود و مسافتی حدود 500 متر را طی کند.
بدن یوز برای این سریع دویدن کاملا تطابق یافته است .
سوراخ های بینی بزرگ – قلب بسیار قوی – سرخ رگهایی قوی – پاهایی بلند- وزن کم
بدنی لاغر و کشیده – شش بسیار بزرگ -صورتی تقریبا تخت – پد پا کاملا سفت، دم بلند این حیوان در هنگام دویدن وظیفه حفظ تعادل را دارد و چشمهایی بزرگ او برای تعقیب شکار.
ولی این همه باعث کاستن از قدرت بدنی این گربه سان می شود او دارای آرواره و دستهایی ضعیف و دندانهایی کوچک می باشد . به همین سبب یوزها در هنگام شکار بعد از اینکه خود را به شکار رساند با دست به گونه ای تعادل شکار را بر هم می زند سپس با گرفتن زیر گردن شکار آنرا خفه می کند.
یوز حیوانی کاملا غیر مهاجم است . او برای محافظت از خود و بچه هایش از بسیاری از دشمنان طبیعی راهی جز فرار کردن ندارد.
دشمنان طبیعی او شامل شیر و پلنگ و سگ های وحشی آفریقایی و انسان می باشد .
از دیگر عوامل کاهش تعداد این گوشتخوار تخریب زیستگاها می باشد.
در ایران علت اصلی کاهش تعداد این گوشتخواران تخریب زیستگاها و از بین رفتن شکارهای آنها مثل آهو – جبیر – غزال می باشد . البته کشته شدن یر اثر تصادفات جاده ای در
راهروهای ارتباطی هم از دیگر دلایل از بین رفتن این گونه گزارش شده است.
یوزها جانورانی روز فعال هستند و برخلاف دیگر گربه سانان یرای شکار کردن از روش کمین کردن استفاده نمی کند.
حدود 14 سا ل عمرمی کند که البته فقط 5 ? از آنها به این سن خواهند رسید.
ارتفاع بدن یوز 75 سانتی متر طول بدن 120 سانتی متر – طول دم 70 سانتی متر.
ضربان قلب آنها در حالت عادی 20 و در حال دویدن سریع تا 150 می رسد.
یوز ماده از 18 ماهگی آماده جفت گیری است .حیوان نر در 3 سالگی بالغ می شود .
دوره آبستنی یوز 95 روز و معمولا 8 - 6 بچه می زاید. بچه ها دارای موهایی بلند و خاکستری و خالهایی نزدیک به هم می باشند در این حالت آنها سیاه به نظر می آیند ، در هنگام تولد حدود 350 گرم وزن دارند . تا 10 روزگی چشم باز نمی کنند، بعد از 3 هفتگی دندان در می آورند . در شش ماهگی تقریبا نصف مادر خود می شوند و تا قبل از 8 ماهگی قادر به شکار نیستند و در این مدت کاملا به مادر وابسته می باشند. مادر در طول این مدت به آنها شکار کردن را آموزش می دهد. یوز ها عادت به مردار خواری ندارند و حتما باید از گوشت شکار تازه استفاده کنند. بسیاری از بچه ها قبل از رسیدن به سه ماهگی از بین می روند و فقط یک یا دو توله برای مادر زنده می ماند.
وظیفه بزرگ کردن بچه ها به عهده مادر است و حیوان نر پس از جفت گیری از ماده جدا
می شود.
حیوان نر کمی برزگ تر از ماده می باشد و سری بزرگ تر دارد اما اگر ایندو در کنار هم و با هم نباشند تشخیص آنها مشکل است.
یوز ها در گروهایی کوچک شامل حد اکثر دو ماده بارور و بچه ها زندگی می کنند و از این نظر از جانوران تک رو و غیر اجتماعی به حساب می آیند.
زیستگاه آنها در جهان منحصر به پارک های حیات وحش در آفریقا و در ایران در دشت های خشک مرکزی ایران بین یزد – کرمان و سمنان می باشد، تعداد آنها در ایران کمتر از 50 عدد تخمین زده می شود و این ها تنها بازمانگان گونه یوز آسیایی در جهان می باشند.
پارک ملی بمو
آنچنان که در تعاریف آمده است پارک ملی که نمایانگر نمونه های برجسته از مظاهر طبیعی می باشد به منظور حفظ همیشگی و طبیعی آن و همچنین ایجاد محیط مناسب برای تکثیر و پرورش جانوران وحشی و رشد رستنی ها در شرایط کاملا طبیعی تحت حفاظت قرار می گیرد. در پارک های ملی تیراندازی – شکار – صید – قطع درختان و بوته کنی – تجاوز به و تخریب محیط زیست – ساخت و ساز – بهره برداری از معادن واقع در این منطقه ممنوع می باشد، و عبور از آن نیازمند کسب مجوز از سازمان محیط زیست است.
پارک ملی بمو در بیست کیلومتری شمال گران شهر شیراز در مجاورت جاده شیراز – مرودشت واقع شده است.این جاده پارک را به دو قسمت شرقی و غربی تقسیم کرده است ، با احداث شهر صدرا در محدوده غربی این پارک عملا حفاظت از این قسمت نا ممکن گردید.
امروز وسعت پارک در حدود چهل و هشت هزار هکتار است که به بیش از نصف از سال تاسیس آن کاهش یافته است. این روزها بعضی از سازمانهای دولتی تمایل به تصرف قسمتی از اراضی پارک را دارند.
پارک بمو یکی از شانزده پارک ملی ایران و دو پارک ملی استان فارس می باشد.
در این پارک نوزده گونه خزنده – سی و سه گونه پستاندار – نود و یک گونه پرنده – سه گونه دوزیست – و سیصد و پنجاه گونه گیاه شناسایی شده اند.
یکی از بهترین زستگاه ها برای پلنگ محدوده حفاظت شده این پارک ملی است ، اگر چه ارایه آمار دقیق تعداد این گونه پستاندار گوشتخوار در این پارک مشکل است ولی حدس زده می شود که دارای پانزده قلاده پلنگ باشد.
همچنین این پارک زیستگاه مناسبی برای قوچ و میش - بز و پازن – آهو – شاه روباه – کفتار و گرگ
می باشد.
امروز این پارک یکی از قطبهای تحقیقاتی در مورد بسیاری از گونه های جانوری و گیاهی می باشد و در صورت مدیریت صحیح و زون بندی منطقه آمادگی آنرا دارد تا به یکی از مراکز توریستی ایران تبدیل شود، اما متاسفانه به دلیل عدم حمایت های قانونی از محیط زیست و محیط بانان – وجود مدیریت یک بعدی و توسعه نگر در کشور و عدم توجه افراد جامعه به این گونه مناطق ، هر روز شاهد تحدید و تخریب این مناطق و حیات وحش موجود در کشورمی باشیم.
لیست کل یادداشت های این وبلاگ